ΚΕ.Σ.Α.Μ.

ΚΕΝΤΡΟ ΣΠΟΥΔΩΝ ΑΝΑΤΟΛΙΚΗΣ ΜΟΥΣΙΚΗΣ

 

Φιλοσοφία :

Το Κέντρο Σπουδών Ανατολικής μουσικής, εντάσσεται στην ευρύτερη δράση του Αναγνωστηρίου της Αγιάσου, έχοντας ως βασικό στόχο την μελέτη, την διερεύνηση και εν τέλει την επιτελεστική αποτύπωση πτυχών του μουσικού πολιτισμού της Ανατολής (λόγιου και λαϊκού). Στα πλαίσια αυτά, ακολουθείται ένα συγκεκριμένο πρόγραμμα σπουδών –με ορισμένα εκ των προτέρων γνωστικά αντικείμενα-, μέσω ενός ετήσιου κύκλου σπουδών που περιλαμβάνει μουσικά σύνολα, εργαστήρια, θεωρητικές διαλέξεις, δεξιότητες οργάνων, κ.α. Παράλληλα, κατά τακτά χρονικά διαστήματα θα διοργανώνονται ειδικά σεμινάρια αναφορικά με αυτόνομες θεματικές ενότητες σχετιζόμενες με την θεωρία και την πράξη της Ανατολικής μουσικής.

            Οι δράσεις που λαμβάνουν χώρα στο εν λόγω πρόγραμμα θα ήταν δυνατό να ταξινομηθούν βάσει τριών επιμέρους συνιστωσών, που παράλληλα αποτελούν και τον βασικό λειτουργικό άξονα του όλου εγχειρήματος. Έτσι, η συγκεκριμένη διαδικασία ενώ σε πρωτογενές επίπεδο βασίζεται στο γεγονός της εκπαιδευτικής πρακτικής, συνδυάζεται με εκείνο της ερευνητικής ενασχόλησης, με απώτερο στόχο την εκτελεστική ανάδειξη του διαπραγματευόμενου υλικού βάσει ερμηνευτικών και αισθητικών παραμέτρων, που θα προκύψουν ως επιστημονικό και βιωματικό τεκμήριο από τα δύο παραπάνω επίπεδα.

            Το Κέντρο, του οποίου η λειτουργία θα ξεκινήσει από το προσεχές ακαδημαϊκό έτος (Οκτώβριος 2011-Ιούλιος 2012), απευθύνεται τόσο σε ήδη ενασχολούμενους με μορφές ανατολικής μουσικής (λόγιας και λαϊκής), όσο και σε αρχάριους που θα επιθυμούσαν μια πρώτη προσέγγιση του εν λόγω μουσικού πολιτισμού. Η κατάταξη σε επιμέρους τμήματα θα γίνεται με κριτήριο το επίπεδο, καθώς και τον ειδικό μουσικό προσανατολισμό των συμμετεχόντων. Μετά το πέρας της ακαδημαϊκής περιόδου θα χορηγείται στους παρακολουθήσαντες το πρόγραμμα ειδική, πιστοποιημένη από τον φορέα του Αναγνωστηρίου, βεβαίωση παρακολούθησης σπουδών. 

 

Διδακτική διαδικασία - Πρόγραμμα Σπουδών :

Στα πλαίσια του Κέντρου αναπτύσσεται μια πολυκλαδικής φύσεως εκπαιδευτική διαδικασία,  με την μορφή ετήσιου κύκλου σπουδών και μέσω της λειτουργίας διακριτών τμημάτων με περιγεγραμμένα γνωστικά αντικείμενα.

 

- Τμήμα λαϊκής μουσικής :

Μουσικό σύνολο με σκοπό την μελέτη λαϊκού ρεπερτορίου προερχόμενου από τα μεγάλα αστικά κέντρα της εποχής του Μεσοπολέμου (Σμύρνη, Πειραιάς, κ.τ.λ), καθώς και προσέγγιση ιστορικού υλικού με προέλευση από τον αστικό χώρο της Λέσβου.

Περιεχόμενο σπουδών : Βασικές αρχές τροπικότητας και ρυθμολογίας στην λαϊκή μουσική. Το «υβριδικό» σύστημα των λαϊκών δρόμων. Διαστηματικές υπομονάδες-κινησιολογικές εκδοχές-φρασεολογικά στερεότυπα. Σπουδή στις επιμέρους τεχνικές εναρμόνισης στην λαϊκή μουσική. Μορφολογική ανάλυση επιμέρους συνθετικών ειδών, με παράλληλη ιστορική παρακολούθηση της υφολογικής τους μετεξέλιξης, σε επίπεδο επιτελεστικό. 

 

- Τμήμα λόγιας μουσικής της Ανατολής :

Μουσικό σύνολο με σκοπό την μελέτη έργων λόγιων συνθετών της Πόλης, με παράλληλη μορφολογική ανάλυση σύμφωνα με το τροπικό σύστημα του Οθωμανικού makam.

Περιεχόμενο σπουδών : Εισαγωγή στην διαστηματική θεωρία. Τρόπος θεμελίωσης και μελωδικής ανάπτυξης-συμπεριφοράς των makam (Seyir). Θεωρητική εξέταση makam ανά οικογένειες με αναφορά σε ειδικά επιλεγμένο ρεπερτόριο. Βασικά ειδολογικά χαρακτηριστικά των makam. Σπουδή στις βασικότερες συνθετικές φόρμες Οθωμανικής μουσικής. Περίοδοι εξέλιξης-εικαστικές τάσεις-συνθετικά πρότυπα. Υφολογική προσέγγιση του προς εξέταση υλικού. Η φόρμα Taksim. Βασικές μεθοδολογικές συνιστώσες οργανικού αυτοσχεδιασμού.

 

- Τμήμα Εκκλησιαστικής μουσικής :

Εργαστήριο με σκοπό την μελέτη ενδεικτικά επιλεγμένου ρεπερτορίου από κλασικούς και σύγχρονους συνθέτες Εκκλησιαστικής μουσικής, με στόχο την υφολογική, ιστορική και ερμηνευτική διαχείρισή του.

Περιεχόμενο σπουδών : Εξέλιξη σημειογραφίας και επιμέρους συνθετικών ειδών. «Σχολές» και ιδιώματα. Προφορικότητα (ερμηνεία και ερμηνευτική). Χρηστική λειτουργία σημειογραφίας (προσδιοριστικότητα-περιγραφικότητα). Ειδικά θέματα εκκλησιαστικής μουσικής θεωρίας. Παράλληλη παρακολούθηση της εκκλησιαστικής μουσικής τροπικότητας με αντίστοιχα συστήματα της Ανατολής.

 

- Τμήμα ερμηνείας φωνής-τραγούδι :

Εργαστήριο με στόχο την εκτελεστική –τεχνική και υφολογική- προσέγγιση φωνητικού ρεπερτορίου (λόγιου και λαϊκού), και των επιμέρους ιδιωματικών χαρακτηριστικών από τα οποία και συνοδεύεται.

Περιεχόμενο σπουδών : Βασική εισαγωγή στην τεχνική της φωνής. Η φωνή ως μεθοδολογικό εργαλείο υφολογικής αφομοίωσης και ως παιδαγωγικό-διδακτικό μέσο. Η μέθοδος της «μίμησης» και της «απομνημόνευσης». Ασκήσεις σε μινιμαλιστικές διαστηματικές φόρμουλες. Εντοπισμός προφορικών-ιδιωματικών χαρακτηριστικών. Μελέτη φωνητικών εκδοχών «αυτοσχεδιαστικού» χαρακτήρα (δομή, ανάπτυξη, ύφος).

 

 

 

- Μουσικές Δεξιότητες σε όργανα :

α). Πολίτικο λαούτο :  Γνωριμία με το όργανο, κούρδισμα, δακτυλοθεσίες, βασικές τεχνικές πένας, διαστηματική διαβάθμιση, επιμέρους θέσεις μελωδικής ανάπτυξης. Επιλεγμένο ρεπερτόριο από το είδος Fasıl των Meyhane της Πόλης,  κλασικών έργων Οθωμανικής μουσικής, αστικολαϊκών τραγουδιών του Μεσοπολέμου, κ. α. Η λάφτα ως σύγχρονη πρόταση αναφορικά με την εκτέλεση ελληνικού ρεπερτορίου.

β). Σάζι : Γνωριμία με το όργανο, κουρδίσματα, στοιχειώδης χειρισμός, τεχνικές πένας. Ενδεικτική προσέγγιση ρεπερτοριακών περιπτώσεων από την Τουρκική επικράτεια. Τοπικά ιδιώματα –μελωδικά, ρυθμικά, υφολογικά χαρακτηριστικά-. Το σάζι στο ελληνικό δημοτικό ρεπερτόριο –δυνατότητες, προοπτικές-.

 

β). Ερευνητική διαδικασία :

Το όλο εγχείρημα διακρίνεται από μια απαιτούμενη ερευνητική διάθεση, γεγονός το οποίο εξασφαλίζει τη δυνατότητα στον φορέα του Αναγνωστηρίου να διαλεχθεί πλέον βάσει όρων επιστημονικών με την ευρύτερη ακαδημαϊκή κοινότητα. Διεξαγωγή επιστημονικών συνεδρίων, εκπόνηση ειδικών μελετών, έκδοση αρχειακού υλικού, κ. α, αποτελούν μερικές από τις πτυχές του ερευνητικού τομέα του εν λόγω προγράμματος.

γ). Εκτελεστική  διαδικασία :

Το συγκεκριμένο στάδιο αποτελεί την εφαρμοσμένη έκφανση των δύο παραπάνω διαδικασιών, αφού ένα συγκροτημένο τεχνικά και αισθητικά αποτέλεσμα θα πρέπει να αποτελεί καρπό μιας πολυκλαδικής διδακτικής, που να μπορεί να αφομοιώσει τα απορρέοντα επιστημονικά πορίσματα της αντίστοιχης ερευνητικής προσπάθειας. Έτσι, με γνώμονα το ήδη επιλεγμένο ρεπερτόριο, θα πρέπει να συγκροτούνται ανά περίπτωση οι κατάλληλοι τύποι ορχήστρας, που να μπορούν να αποδώσουν τεχνικά και υφολογικά τα ιδιαίτερα ειδολογικά χαρακτηριστικά του.

Στόχοι-Προοπτικές :

Βασικό στόχο της όλης προσπάθειας αποτελεί  ο ορισμός συγκεκριμένων θεματικών, που να είναι δυνατό να υποστηριχθούν τόσο επιστημονικά όσο και εκτελεστικά από τους εμπλεκόμενους στο εν λόγω πρόγραμμα. Για παράδειγμα, θα ήταν δυνατή η παρουσίαση μιας σειράς αφιερωματικών εκδόσεων με κριτήρια επιλογής ιστορικά (έργα συνθετών μιας συγκεκριμένης περιόδου), υφολογικά (έργα μιας συγκεκριμένης εικαστικής τάσης ) ή μορφολογικά (έργα ενός συγκεκριμένου συνθετικού τύπου) -, όπου εκτός από το απαραίτητο εκτελεστικό υλικό που θα προέλθει από τις κατάλληλες στοχευμένες ηχογραφήσεις, θα συνοδεύεται από το ανάλογο φιλολογικό υλικό (δημοσιευμένες παρτιτούρες-καταγραφές, υπομνηματιστικά κείμενα ιστορικού-μορφολογικού χαρακτήρα κ.α). Στα πλαίσια της προσπάθειας αυτής δυνατή είναι η σύμπραξη επιστημονικού και εργαστηριακού προσωπικού και από άλλα εκπαιδευτικά ιδρύματα και φορείς, καθώς και η συμμετοχή έκτακτων καλλιτεχνών, εκπροσώπων των υπό διαχείριση μουσικών μεγεθών.

Ανακοινώσεις-Νέα :

 

Αρχείο δράσεων :

 

 

Επικοινωνία :

Επιστημονικά υπεύθυνος και συντονιστής του Κέντρου :

Νίκος Ανδρίκος

Δρ. Μουσικολογίας

Τηλ : 6938015967    email : nikoandrikos@gmail.com

 

ΣΥΝΤΟΜΟ ΒΙΟΓΡΑΦΙΚΟ ΣΗΜΕΙΩΜΑ

 

 

            Ο Νίκος Ανδρίκος γεννήθηκε στη Μυτιλήνη το 1982, όπου στην ηλικία των 7 ετών άρχισε να διδάσκεται εκκλησιαστική μουσική από τον αείμνηστο Πρωτοψάλτη Θεόδωρο Μανιάτη. Την περίοδο 2000-2004 συμμετείχε στο επιστημονικό πρόγραμμα του Μανόλη Χατζηγιακουμή «Μνημεία Εκκλησιαστικής Μουσικής», ενώ κατά την περίοδο 2004-2007 βρέθηκε στην Κωνσταντινούπολη, ψάλλοντας επίσημα στον α΄ Πατριαρχικό χορό διπλά στον Άρχοντα Πρωτοψάλτη της Μ. Χ. Ε. Λεωνίδα Αστέρη.

            Από το 2002 ξεκίνησε την ενασχόλησή του με την τουρκική δημοτική μουσική, μελετώντας σάζι με τον Περικλή Παπαπετρόπουλο, ενώ κατά την διάρκεια της παραμονής του στην Κωνσταντινούπολη, μαθήτευσε σάζι, μεθόδους καταγραφής και φωνητικό ρεπερτόριο, δίπλα στους δασκάλους της παλιάς γενιάς της Τουρκικής Ραδιοφωνίας, Mehmet Erenler, Yücel Paşmakçı και Şahin Gültekin. Παράλληλα, παρακολούθησε ως εξωτερικός ερευνητής μεταπτυχιακό κύκλο σπουδών στο Πανεπιστήμιο του Κερατίου (Haliç Üniversitesi), με γνωστικό αντικείμενο την μελέτη των λαϊκών μουσικών ιδιωμάτων της Τουρκικής επικράτειας.

            Έχει εκπονήσει στο Τμήμα Μουσικών Σπουδών του Ιονίου Πανεπιστημίου τη διδακτορική του διατριβή με θέμα :  «Η Ελληνική Ορθόδοξη Εκκλησιαστική μουσική της Σμύρνης στον ευρύτερο 19ο αιώνα» (υπό έκδοση). Παράλληλα, έχει πραγματοποιήσει ανθρωπολογική έρευνα, ειδικά στο Βορειοανατολικό Αιγαίο, μέσω της καταγραφής Μικρασιατών προσφύγων μουσικών και της συλλογής σπάνιου αρχειακού υλικού (χειρόγραφες μουσικές συλλογές, ιστορικές ηχογραφήσεις κ. α). Από τον Σεπτέμβριο του 2009 βρέθηκε στην Άρτα, διδάσκοντας ως επιστημονικός συνεργάτης στο Τμήμα Λαϊκής και Παραδοσιακής Μουσικής του Τ Ε Ι Ηπείρου.

Βιβλία-Δημοσιεύσεις-Επιστημονικά άρθρα του ιδίου :

- Η Εκκλησιαστική μουσική της Σμύρνης (1800-1922), εκδ. Μέθεξις, Θεσσαλονίκη 2011.

- «Το υβριδικό σύστημα των λαϊκών δρόμων και η ανάγκη εναλλακτικής επαναδιαχείρισής του», Συλλογικός Τόμος Τμήμα Λ Π Μ, με θέμα «Μουσική (και) Θεωρία», Ιούνιος 2010.

-  «Πολυχρονισμοί και Άσματα Εγκωμιαστικά  στον Σουλτάνο Abdülhamit τον Β΄, μελοποιημένα από εκκλησιαστικούς συνθέτες», ανακοίνωση στα πλαίσια του διεθνούς επιστημονικού συνεδρίου του Τμήματος Τουρκικών Σπουδών του Ε. Κ. Π. Α, με θέμα «Το Οθωμανικό παρελθόν στο Βαλκανικό παρόν - Μουσική και Διαμεσολάβηση», Σεπτέμβριος-Οκτώβριος 2010 -υπό δημοσίευση στο επιστημονικό περιοδικό «Μουσικός Λόγος» του Τμήματος Μουσικών Σπουδών του Ιονίου Πανεπιστημίου-.

- «Η Εκκλησιαστική μουσική παραγωγή στη Λέσβο στον 20ο αιώνα –Ιστορική-Υφολογική προσέγγιση-», ανακοίνωση στην επιστημονική διημερίδα με θέμα «Όψεις κοσμικής και εκκλησιαστικής μουσικής στο Βορειοανατολικό Αιγαίο», Πλωμάρι Λέσβου 30-31 Ιουλίου 2010, δημοσιευμένο στο επιστημονικό περιοδικό «Πολυφωνία» (τεύχος Άνοιξης 2011)-.

            Τα επιστημονικά του ενδιαφέροντα σχετίζονται με την μουσική παραγωγή κατά την υστεροθωμανική περίοδο, με τον προφορικό-ιδιωματικό χαρακτήρα της εκκλησιαστικής μουσικής, καθώς και με την μουσική θεωρία των τροπικών συστημάτων –λόγιων και λαϊκών- της Ανατολής.

            Ως μουσικός δραστηριοποιείται κατά βάση στη Λέσβο, παίζοντας τόσο τοπικό ρεπερτόριο όσο και αστικά τραγούδια της μεσοπολεμικής περιόδου, ενώ συνεργάζεται σταθερά και με τον λαϊκό Μυτιληνιό τραγουδιστή Σόλωνα Λέκκα. Τέλος, υπήρξε ο εμπνευστής του συγκροτήματος Motivasyon, στα πλαίσια του οποίου, μεταξύ άλλων, αποδίδονται και οι δικές του προσωπικές συνθέσεις. 

 

 

Βιντεοθήκη:

Φωτογραφίες