Η τέχνη του Θεάτρου διαθέτει εκείνη τη μαγική ιδιότητα, να μιλάει απευθείας στην ψυχή του κάθε θεατή, ανεξαρτήτως κοινωνικής αναφοράς, κομίζοντας με τρόπο ψυχαγωγικό και διδακτικό, πανανθρώπινα μηνύματα.
Ιδίως, το ερασιτεχνικό θέατρο, ως ζωντανό κύτταρο κάθε κοινωνίας, μπορεί να αποτελέσει, μια «μάσκα οξυγόνου», απαραίτητη για κάθε πολίτη, που ασφυκτιά, μέσα στην πεζή πραγματικότητά του.
Το θέατρο λοιπόν είναι εδώ, και δίνει την ευκαιρία, στούς συμμετέχοντες, ηθοποιό και θεατή, να πραγματοποιούν, ένα ονειρικό ταξίδι, στο παρελθόν ή και στο μέλλον, να κατανοούν και να αναπαράγουν τρόπους έκφρασης και συμπεριφοράς άλλων ανθρώπων, με διαφορετική κουλτούρα και νοοτροπία.
Η φράση του Κάρολου Κουν, «Κάνουμε θέατρο για την ψυχή μας», προσδιόρισε εύστοχα, την ανάγκη που ωθεί τον άνθρωπο, κοντά στη θεατρική τέχνη.
Ειδικότερα, με τον όρο «ερασιτεχνικό θέατρο», αποδίδουμε, την αγάπη για την τέχνη του θεάτρου και επισημαίνουμε, ότι αυτό απέχει από οποιαδήποτε οικονομική σχέση εκμετάλλευσης.
Στα 121 χρόνια της ιστορίας του Αναγνωστήριου της Αγιάσου, το ερασιτεχνικό θέατρο αποτελεί τον κορμό της δράσης του, την κόκκινη κλωστή η οποία διαπερνά την δραστηριότητα του από τα χρόνια της Τουρκοκρατίας μέχρι σήμερα.
Σύμφωνα με τον ιστορικό Στρατή Κολαξιζέλη, η πρώτη θεατρική παράσταση που δόθηκε, ήταν το 1879, με το έργο «Βαβυλωνία», του Δημήτριου Βυζαντίου. Από τότε το Αναγνωστήριο στην Αγιάσο, άρχισε να δημιουργεί, μια πλούσια παράδοση 121 χρόνων στο Ερασιτεχνικό Θέατρο καθώς επίσης και στη διάσωση της μουσικής παράδοσης. Ιδιαίτερα διέπρεψε με τις οπερέτες χάρη στις φιλότιμες προσπάθειες ενός ερασιτέχνη μουσικού, του επί 40 και πλέον χρόνια, πρώην προέδρου του Αναγνωστηρίου, Πάνου Πράτσου και των συνεργατών του.
Η Χαρίκλεια Ζαλπαρίνη-Σαρέλη, είδε για πρώτη φορά το φώς της ζωής, στην όμορφη Αγιάσο, στις 08-03-1936 σε μια περίοδο πολιτικά ασταθή, μερικούς μήνες μόνο πριν από την εγκαθίδρυση της Μεταξικής Δικτατορίας.
Η Χαρίκλεια ήταν το τρίτο από τα τέσσερα παιδιά της οικογένειας του Γρηγόρη Ζαλπαρίνη, ο οποίος γεννήθηκε στην Αγιάσο το 1901 και της Μαριγώς Ζαλπαρίνη η οποία γεννήθηκε στην Αγιάσο το 1899.
Ο πατέρας της Γρηγόρης Ζαλπαρίνης, αγρότης –κτηνοτρόφος το επάγγελμα, ήταν ένας απλός άνθρωπος του λαού, που πότισε με τον ιδρώτα του, την ευλογημένη γη της Αγιάσου, την έκανε να καρπίσει, παράγοντας με το μόχθο του, τον πλούτο της εποχής, που δεν ήταν άλλος από τα προϊόντα της γης των προγόνων του, καθώς και τα προϊόντα των ζώων, με τα οποία μοιραζόταν αυτή τη γη, σε μια όμορφη εποχή, που έχει περάσει ανεπιστρεπτί.
Ένας απλός άνθρωπος της βιοπάλης, της πρωτογενούς παραγωγής, αυτής που έχει ξεχαστεί σήμερα με αντάλλαγμα κάποιες επιδοτήσεις, που κάποιοι μάς προσφέρουν ακριβώς για να σταματήσουμε να παράγουμε, για να έρθουν μετά να μας αγοράσουν εμάς, τα παιδιά μας, το μέλλον των παιδιών μας, τη γη των προγόνων μας, τη χώρα μας ολόκληρη και τη δυνατότητά της να υπάρχει και να λειτουργεί δημοκρατικά. Και όλα αυτά έναντι μερικών αμφισβητήσιμων καταναλωτικών αγαθών, για τα οποία κάποιοι φρόντισαν να μας ενσταλάξουν την πεποίθηση, ότι δεν μπορούμε να ζήσουμε χωρίς αυτά.
Η Χαρίκλεια ήταν περίπου 4,5 χρόνων όταν η χώρα μας βρέθηκε κάτω από τη μπότα του Γερμανού κατακτητή και έτσι έζησε τα ευαίσθητα παιδικά της χρόνια την περίοδο της Κατοχής καθώς και του εμφύλιου σπαραγμού που ακολούθησε αμέσως μετά. Τα δύσκολα αυτά χρόνια δεν ήταν εύκολο πράγμα η φοίτηση στο σχολείο. Αναγκάστηκε να σταματήσει το σχολείο στην 5η Δημοτικού για να συνεχίσει στην Οικοκυρική σχολή στη Αγιάσο όπου θα μπορούσε να μάθει κάποια πιο πρακτικά πράγματα όπως ράψιμο και κέντημα, που είχαν πιο μεγάλη σημασία για την εποχή εκείνη, για να μπορέσει ένα κορίτσι, να ανταποκριθεί στις υποχρεώσεις της δημιουργίας οικογένειας. Έτσι και η Χαρίκλεια, όπως πολλά από τα κορίτσια της εποχής της, ασχολήθηκε με τη μοδιστρική.
Και σ’ αυτό το σημείο στα τελευταία χρόνια της εφηβείας μπαίνει στη ζωή της το Αναγνωστήριο για να της δώσει μια διέξοδο όπως και σε όλα τα νέα παιδιά της Αγιάσου. Σε αυτό την έφερε ο αδελφός της Βασίλης που συμμετείχε στην καλιτεχνική δραστηριότητα του Αναγνωστηρίου.
Σε ένα χώρο γεμάτο βιβλία, σε ένα μέρος που έσφυζε από ζωή και καλλιτεχνική δημιουργία, αρχίζει σιγά σιγά να συμμετέχει στα δρώμενα, στο χώρο του Αναγνωστηρίου.
Μέσα σε μια Ελλάδα που προσπαθεί σιγά σιγά να γιατρέψει τις πληγές της Κατοχής και του Εμφύλιου, όλα αυτά τα παιδιά που δίπλα στα παιδικά τους παιχνίδια, είδαν κάποιους από τους φίλους τους, τους αδερφούς τους ή τους γονείς τους να πεθαίνουν από την πείνα ή από τις σφαίρες των Γερμανών ή ακόμα χειρότερα των Ελλήνων της άλλης πλευράς, προσπαθώντας να βρουν μια διέξοδο δημιουργική, διαβλέπουν από διαίσθηση, ότι το Αναγνωστήριο αποτελεί την ελπίδα για τη φυγή τους, προς τα μπρος.
‘Όλο αυτό το μεγάλο έργο, βέβαια που συντελέστηκε σιγά σιγά μέσα σε 121 χρόνια αδιάλειπτης πορείας, ξεπερνώντας τις τρομερές δυσκολίες που συνάντησε σε δίσεκτους καιρούς, δεν ήρθε μόνο του. Είχε τους εμπνευστές του και τους καθοδηγητές του, από τον πρώτο οπλουργό Νταρέλλη Ηρακλή, ο οποίος διέθεσε το κατάστημα του για την πρώτη στέγη, τον σπουδαίο Πράτσο Πάνο ο οποίος επί 40 περίπου χρόνια ήταν η καλλιτεχνική ψυχή του Αναγνωστηρίου, τον κορυφαίο διανοούμενο και σκηνοθέτη Χριστόφα Χατζηπαναγιώτη, τον σκηνοθέτη Ηλία Μακρέλλη-Ψυρκούδη, μέχρι τον σημερινό πρόεδρο μας Κορομηλά Κλεάνθη στον οποίο έλαχε ο κλήρος να διαχειριστεί τις πρωτοφανείς καταστροφές που υπέστησαν οι εγκαταστάσεις του Αναγνωστηρίου Αγιάσου το 2012 λόγω της θεομηνίας που έπληξε την Αγιάσο και ο οποίος σε πείσμα των καιρών της μνημονιακής λιτότητας και των περικοπών που σαρώνουν τη χώρα, επιμένει να παλεύει με τα κύματα, για να κρατήσει το καράβι του Αναγνωστηρίου στη σωστή πορεία. Και είναι και πάρα πολλοί άλλοι βέβαια, που δεν μπορούν να αναφερθούν όλοι εδώ.
Θα κάνουμε τώρα μια σύντομη αναφορά στις παραστάσεις στις οποίες συμμετείχε η Χαρίκλεια Ζαλπαρίνη-Σαρέλη:
1955 Κρυφή Πίστις
Το πρώτο θεατρικό στο οποίο έλαβε μέρος η Χαρίκλεια Ζαλπαρίνη-Σαρέλη είναι το δράμα του Βαγγέλη Παπασταματίου « Κρυφή Πίστις» σε σκηνοθεσία του Ηλία Μακρέλλη-Ψυρκούδη. Το θεατρικό αυτό ανέβασε το 1955, ο Γυμναστικός σύλλογος Αγιάσου «Ο Όλυμπος», που στην αρχή ήταν παράρτημα του Αναγνωστηρίου, σε συνεργασία με τους ερασιτέχνες του Αναγνωστηρίου.
1956. Η Λύρα του γερο-Νικόλα
Το 1956 έλαβε μέρος στο μουσικό κωμειδύλιο του Δημήτρη Κόκκου, « η Λύρα του Γερινικόλα» -σε σκηνοθεσία: Ηλία Μακρέλλη ή Ψυρκούδη, το οποίο ανέβηκε από το ερασιτεχνικό παράρτημα του Γυμναστικού Συλλόγου Αγιάσου «Ο Όλυμπος» σε συνεργασία με το Αναγνωστήριο και το οποίο επαναλήφθηκε στις 8/06/1957.
Το ρεπορτάζ της τοπικής εφημερίδας «το Στέμμα» με τίτλο, « Η καλιτεχνική κίνησις στην Αγιάσο » είναι ένας ύμνος για την θεατρική αυτή παράσταση. Μεταξύ των άλλων αναφέρει.
«Βελόνα αν έπεφτε, στο δάπεδο δε θα έφτανε, καίτοι το έργο αυτό είχε παιχθεί και προ ενός μηνός. Όλος αυτός όμως, ο καταστριμωγμένος κόσμος, έμεινε ενθουσιασμένος και ευχαριστημένος. Αυτό κατεφάνη απο το πρόσωπο του, που ξέστραφτε απο χαρά, από τα θερμά χειροκροτήματα και από τα επανειλημμένα μπιζαρίσματα , που σήμαιναν όλα αυτά αποθέωση του φιλότιμου αυτού ερασιτεχνικού συγκροτήματος, που κατέβαλε κάθε προσπάθεια να τέρψει και να ευχαριστήσει το κοινό, που τόσο το τίμησε. Δεν είναι διόλου υπερβολή αν πούμε ότι όλοι οι ερασιτέχναι έπαιξαν σαν καλοί και φιλότιμοι επαγγελματίαι ηθοποιοί.»
Στη συνέχεια, μιλά για τους συντελεστές της μεγάλης αυτής επιτυχίας και συγκεκριμένα για τον επιμεληθέντα την διδασκαλία του έργου παλαίμαχο ερασιτέχνη Ηλία Ψυρκούδη, τους κατασκευαστές των σκηνικών Δημήτριο Καμαρό και Μιχάλη Χριστοφαρή, τους επιμεληθέντες το μακιγιάρισμα Νικ. Κουρτζή και Χαράλαμπο Πανταζή, και συνεχίζει για τους συμμετέχοντες στην παράσταση. Για την ιστορία αναφέρουμε συγκεκριμένα ότι:
Έπαιξαν οι ερασιτέχνιδες δεσποινίδες Χαρίκλεια Ζαλπαρίνη (γερονικόλαινα) και Μυρσίνη Καμαρού (Κατίνα) και οι ερασιτέχνες Ηλιογραμμένος Ξανθός, Ανανίας Καραμανλής, Ελευθέριος Ευστρ. Ταμβάκης, Παναγιώτης Ταμβάκης και Ευστράτιος Μπούρας, Παναγιώτης Ραφ. Σουσαμλής, Χαραλαμπος Χρυσάφης και Παναγ. Λεων. Αιβαλιώτης.
1958. Το άνθος του γιαλού
Το 1958 το Αναγνωστήριο τολμά να ανεβάσει για πρώτη φορά στην μακρόχρονη ιστορία του οπερέτα, ένα δύσκολο είδος που απαιτεί πέρα από την πρόζα , ζωντανή μουσική, τραγούδι και χορό. Το εγχείρημα αυτό συνεχίστηκε και τα επόμενα χρόνια με μεγάλη επιτυχία. Η πρώτη οπερέτα που ανέβηκε ήταν «Το άνθος του γιαλού» των Κατριβάνου-Οικονομίδη.
Η πρεμιέρα έγινε στις 16 Μάρτη 1958 στο Κινηματοθέατρο «Όλυμπος» Αγιάσου. Η σκηνοθεσία ήταν του Χριστόφα Χατζηπαναγιώτη, η σκηνογραφία και το μακιγιάζ του Νίκου Κουρτζή και Χαράλαμπου Πανταζή και η μουσική επιμέλεια, των Χαρίλαου Ρόδανου και Στρατή Ψύρρα. Η Χαρίκλεια κρατάει το ρόλο της γεροντοκόρης Περμαθούλας.
Η Παράσταση επαναλήφθηκε στις 23/3/1958 στον Πολιχνίτο Λέσβου, για την προικοδότηση των άπορων κορασίδων της Βασιλικής Χωροφυλακής .
Διθυραμβικές ήταν οι κριτικές του τοπικού τύπου. Ο Δημοκράτης της 24ης Μαρτίου 1958 έγραφε: « Η εμφάνιση των ερασιτεχνών στη σκηνή και ιδίως των κοριτσιών, το θάρρος, η τόλμη και η ψυχραιμία τους στα τραγούδια, με τις χαριτωμένες και ελεύθερες ρυθμικές κινήσεις , τα ντουέτα τους, τις σωστές αβίαστες και καθαρές φωνές τους, καταπλήσσουν και προκαλούν το θαυμασμό του κοινού που γρήγορα το σκλαβώνουν, το μαγεύουν και επιβάλλονται. »
Δεν είναι καθόλου υπερβολή αν πούμε πως η παράσταση αυτή μπορεί να συγκριθεί σε απόδοση με επαγγελματικό θίασο φίρμας. Ξένοι περαστικοί απ’ την Αγιάσο, που είδαν το έργο, αδυνατούσαν να πιστέψουν πως παιζόταν από Αγιασώτες ερασιτέχνες και εκφράζονταν με μεγάλο και ανυπόκριτο θαυμασμό.
Επίσης στις 18 Μαρτίου του 1958 η Χαρίκλεια συμμετείχε στο έμμετρο δράμα «Ο Κουρσάρος» του Πολύβιου Δημητρακόπουλου, το οποίο ανέβασε ο Γυμναστικός Σύλλογος «Ο Όλυμπος» σε σκηνοθεσία πάλι του Ηλία Μακρέλλη ή Ψυρκούδη, με μηχανικό σκηνής το Δημήτρη Καμαρό.
1962. Οι Απάχηδες των Αθηνών
Την Κυριακή, 30 Δεκεμβρίου 1962, στο θέατρο Όλυμπος Αγιάσου το Αναγνωστήριο παρουσιάζει σε 2 παραστάσεις την αθάνατη οπερέτα του Νίκου Χατζηαποστόλου «Οι Απάχηδες των Αθηνών » σε σκηνοθεσία του Χριστόφα Χατζηπαναγιώτη, σκηνογραφία Ευστρατίου Τζαννή και μουσική επιμέλεια Πάνου Πράτσου . Έπαιξε η ορχήστρα των Ρόδανου-Σουσαμλή. Οι εισπράξεις διατέθηκαν υπέρ της στέγης του Αναγνωστηρίου. Η Χαρίκλεια υποδύεται το ρόλο της Αρετούσας αδερφής του παραλή Ξενοφώντα. Η παράσταση επαναλήφθηκε στις 13/1/1963 στον Πολιχνίτο Λέσβου με τα έσοδα να διατίθενται για την προικοδότηση των άπορων κορασίδων της Βασιλικής Χωροφυλακής
«Οι απάχηδες των Αθηνών»
1963. Το κορίτσι της γειτονιάς
Την Κυριακή, 31 Μαρτίου 1963, στο θέατρο Όλυμπος, το Αναγνωστήριο ανεβάζει σε δύο παραστάσεις την οπερέτα του Νίκου Χατζηαποστόλου «Το κορίτσι της γειτονιάς », σε σκηνοθεσία του Χριστόφα Χατζηπαναγιώτη, μουσική επιμέλεια Πάνου Πράτσου, σκηνογραφία Χαράλαμπου Πανταζή και ορχήστρα των Ρόδανου-Σουσαμλή. Τα έσοδα διατέθηκαν και πάλι υπέρ της ιδιόκτητης στέγης του Ιδρύματος του Αναγνωστηρίου. Η Χαρίκλεια ερμηνεύει το ρόλο της Κάκιας, της φίλης του πλούσιου γλεντζέ Ντιντή.
Η παράσταση επαναλήφθηκε στις 1 & 2Απριλίου 1963 στο κινηματοθέατρο «Όλυμπος» Αγιάσου , στις 6/4/1963 στο Σανατόριο Αγιάσου η «Υγεία» για την ενίσχυση της στέγης του Αναγνωστηρίου και στις 21/4/1963 στον Πολιχνίτο Λέσβου για την ενίσχυση των μαθητικών συσσιτίων.
Η Χαρίκλεια παντρεύτηκε στις 6/5/1959 με τον Σαρέλη Ευστράτιο του Παναγιώτη και της Βασιλικής (γεννήθηκε 5/3/1932). Όμως ο γάμος της δεν στάθηκε εμπόδιο, στην ενασχόληση της με τα θεατρικά δρώμενα στο Αναγνωστήριο. Μέχρι το 1964 που πήρανε την απόφαση να μεταναστεύσουν στην Αυστραλία, ακολουθώντας το όραμα για μια καλύτερη ζωή, δεν έπαψε να είναι κοντά στο Αναγνωστήριο και να συμμετέχει στις θεατρικές του παραστάσεις.
Από τον γάμο τους απέκτησαν 2 κορίτσια, την Μαίρη, η οποία γεννήθηκε στις 24/2/1961 στην Αγιάσο καθώς και τη Βασιλική (Βίκυ) που γεννήθηκε στην Αυστραλία το 1967, από τα οποία απέκτησε 4 εγγονάκια.
Το 1964 έφυγε στην Αυστραλία, στην Μελβούρνη, μία από τις εκατοντάδες χιλιάδες Έλληνες που πήραν το δρόμο της ξενιτιάς, αφού η μητέρα πατρίδα δεν μπόρεσε να τους προσφέρει την ελπίδα για μια καλύτερη ζωή, φαινόμενο το οποίο δυστυχώς εμφανίζεται ολοένα πιο έντονακαι σήμερα, ως αποτέλεσμα της διανυόμενης οικονομικής κρίσης και ληστρικής εκμετάλευσης της χώρας απο τους διεθνείς τοκογλύφους.
Στη νέα πατρίδα, οι μετανάστες υφίστανται πολιτισμικό σοκ, εντασσόμενοι σε μια νέα κοινωνία, σε μια νέα κουλτούρα κι ένα νέο τρόπο ζωής. Εκτός από το διαφορετικό τρόπο ζωής, την καθημερινότητα, τη γλώσσα, τη νοοτροπία, έρχονται να προστεθούν το άγχος να ανταποκριθεί στους στόχους μιας άλλης χώρας και πάνω απ’ όλα η νοσταλγία.
Με σκληρή προσπάθεια και πολλή δουλειά, συχνά κατάφεραν να πετύχουν τους στόχους και τις προσδοκίες τους, αφού ξόδεψαν πολλά χρόνια από τη ζωή τους, για αυτήν την επιτυχία.
Μπορεί βέβαια το μεγάλο στοίχημα για πολλούς από τους μετανάστες να κερδήθηκε και να έχουν καταφέρει να ενσωματωθούν στις νέες πατρίδες τους, όμως η νοσταλγία η οποία είναι μια λέξη μαγική, που δεν υπάρχει σε καμιά γλώσσα του κόσμου, πολύ συχνά εξασκεί αφόρητη πίεση, σε πολλούς από τους Έλληνες μετανάστες, κυρίως της πρώτης γενιάς, οι οποίοι έχουν να σηκώσουν εφόρου ζωής ένα ασήκωτο βάρος. Τούτο γιατί στο βάθος του μυαλού τους υπάρχει πάντα η Ελλάδα και η επιστροφή σ’ αυτή.
Αυτό το βάρος βέβαια, με τον καιρό μαλακώνει, όταν πρώτα τα παιδιά και αργότερα τα εγγόνια, με την παρουσία τους, δώσουν ένα καινούργιο νόημα, στην παραμονή τους, στη νέα πατρίδα, βλέποντας παιδιά και εγγόνια να μορφώνονται και να καταλαμβάνουν σπουδαίες θέσεις στις σύγχρονες ανοικτές κοινωνίες όπου ζουν.
Η Χαρίκλεια μαζί με το σύζυγο της Στράτο δε σταμάτησαν να θεωρούν το Αναγνωστήριο ως το μεγάλο Σχολείο που τους άνοιξε τους πνευματικούς ορίζοντες. Στέκεται πάντα στο πλευρό του Αναγνωστηρίου βοηθώντας υλικά και ηθικά.
Συμπαραστάθηκε το 1994 (100 χρόνια από την ίδρυση του) όταν το Αναγνωστήριο πήγε στο Σίδνευ. Μαζί με το σύζυγο της ήρθαν για να στηρίξουν την αποστολή, από τη Μελβούρνη, προσφέροντας βοήθεια και συμπαράσταση προς το Αναγνωστήριο.
Υποδοχή στο αεροδρόμιο
Την ίδια συμπαράσταση είχε και η αποστολή του Αναγνωστηρίου όταν το Μάρτη του 2009 πήγε στη Μελβούρνη, συμμετέχοντας σε εκδηλώσεις της Παλλλεσβιακής Αδελφότητας Μελβούρνης αλλά και στο Πανελλήνιο Φεστιβάλ Αντίποδες, ενώπιον δεκάδων χιλιάδων Ελλήνων στο κέντρο της Μελβούρνης.
Ο πόνος του μετανάστη, ο καημός, η νοσταλγία ή όπως αλλιώς θέλετε να το ονομάσετε βγαίνει από το μικρό βιντεάκι που μας έστειλε από τη μακρινή Αυστραλία η Χαρίκλεια.
« Εδώ στην Αυστραλία δουλέψαμε σκληρά λέει, όμως πιο σκληρός ήταν ο χωρισμός μας από τον τόπο μας, την όμορφη Αγιάσο. Είμαστε εδώ, όμως η σκέψη μας είναι στην Ελλάδα. »
ΔΗΜΟΣΘΕΝΗΣ ΣΚΛΕΠΑΡΗΣ
ΓΙΑ ΤΟ ΑΝΑΓΝΩΣΤΗΡΙΟ ΑΓΙΑΣΟΥ 29-03-2015
